De noordkant is nu nog een verwaarloosde rafelrand van het dorp Schiermonnikoog. Maar als alle plannen achter de witte vuurtoren ten uitvoer komen, dan kan dit gebied de motor van het dorp worden.

Voor veel toeristen is het een onbekend stukje Schiermonnikoog geworden. De oude energiecentrale, de voormalige reddingbootschuur en een ‘dichtgetimmerd’ dorpshuis nodigen niet echt uit om de duinpaden te verlaten. Hoe anders kan dit gebied er in de toekomst bij liggen. ,,Een plek waar je een ijsje eet met je kinderen, mensen kijkt of een visje eet”, zei stedenbouwkundige Tim Willems-Kruize deze week tegen de gemeenteraad. ,,Het wordt een radicaal andere plek, daar komt een radicaal andere inrichting bij. Dit is nu nog de achterkant van het dorp, maar de rand wordt dan onderdeel van het centrum.”

Geen parkeerruimte

Bij die radicaal andere inrichting hoort dat er bijna geen ruimte voor parkeren is ingetekend in de plannen. Mocht dat toch wenselijk blijken, dan is er achter het dorpshuis ruimte om alsnog parkeerplaatsen te creëren. Projectleider Harm de Muinck en twee architecten presenteerden het ontwikkel perspectief voor het Maritiem Kwartier, dat eerder de Gouden Driehoek werd genoemd. Er staan vier grote ontwikkelingen op de rol, waardoor deze plek ,,een enorme potentie heeft een levendige dorpsrand te worden”, zei architect Annet Ritsema.

Amfitheater

De Zuidertoren is er al. Een plek voor bruiloften, tentoonstellingen en culturele activiteiten, waarachter een amfitheater voor kleine concerten gemaakt kan worden. Op de locatie voor de redschuur liggen plannen voor de inrichting van een maritiem museum. De oude energiecentrale moet plaatsmaken voor een drielaags en een tweelaags appartementengebouwen van WoonFriesland, met in totaal maximaal twintig appartementen. En dorpshuis Ons Centrum moet verduurzaamd worden, maar kan – mits daar fondsen voor worden aangeboord – een stuk opener en aantrekkelijk worden gemaakt. Leidend in de ontwikkeling moet de landschappelijke inrichting zijn, aansluitend bij het duinlandschap, legde de landschapsarchitect Berte Daan uit. Zodat er samenhang ontstaat in het gebied tussen de Torenstreek, de Noorderstreek en de Badweg. De nieuwe gebouwen hoeven niet identiek te worden, maar zouden wel in dezelfde soort sfeer ontworpen moeten worden, zei Ritsema. Met ingetogen materiaal en kleurvorm. ,,Geen uitbundige kleuren, maar passend bij het landschap. Bijna grijs natuurachtige kleuren. Riet-, hout- en zandkleur.”

IJs buffer

Bij de oude centrale wordt grond gesaneerd waardoor er een gat ontstaat. Het lijkt Ritsema een goed idee om dit gat in historische stijl te benutten. ,,Er zou een ijsbuffer kunnen komen.” Zoiets zou in Duitsland al vaker worden toegepast en ook in het gemeentehuis van het Gelderse Voorst. In het betonnen gat komt ijs met leidingen waar je in de zomer koude aan kunt onttrekken en in de winter warmte, legde Ritsema uit. ,, Voor warmte- en koudeopslag voor de appartementen en misschien ook wel voor het dorpshuis en het museum.”

De gemeenteraadsleden spraken van ,,een prachtig initiatief” , maar kraakten ook de nodige kritische noten. Vooral bij het gebrek aan parkeerruimte werden wat wenkbrauwen gefronst. Ook zette Atze Postma (Ons Belang) vraagtekens bij de financiering. Twee weken geleden bleek dat de 4,5 ton subsidie die de gemeente voor de plannen dacht te hebben aan het verdamP-en is.

Vuurtoren te koop

,,Dit is een droom, waar we stapsgewijs naartoe werken”, reageerde projectleider Harm de Muinck. Dat de Zuidertoren al een tijd te koop staat, is in elk geval geen obstakel. Er mag niet in gewoond worden. ,,De authenticiteit is geborgd, je koopt de stichting erbij”, zei De Muinck. De eigenaar wordt volgens hem bovendien zo enthousiast van de ontwikkelingen dat hij overweegt de vuurtoren weer uit de verkoop te halen.

Leeuwarder Courant, 5 februari 2026

tekst: Goos Bies

foto: Jan Willem van Vliet